Mèo bị nôn và tiêu chảy cùng lúc thường do ăn đồ hỏng, đồ lạ, đổi thức ăn đột ngột, giun sán, nhiễm khuẩn, ngộ độc, nuốt dị vật, hoặc virus giảm bạch cầu mèo. Mất nước qua cả hai đường nên mèo yếu nhanh hơn nhiều so với chỉ nôn hoặc chỉ tiêu chảy. Theo Cornell Feline Health Center, mèo nôn kèm tiêu chảy nên được bác sĩ thú y khám sớm; mèo con, mèo chưa tiêm phòng, mèo lừ đừ, nôn ra máu hoặc phân đen thì đi ngay.
| Tình trạng | Mức độ | Việc làm |
|---|---|---|
| Nôn 1 lần, đi lỏng 1 lần, mèo vẫn ăn, chơi | Nhẹ | Theo dõi sát trong ngày, gọi thú y hỏi ý kiến |
| Nôn và tiêu chảy nhiều lần trong ngày | Trung bình đến nặng | Đi thú y trong ngày |
| Kèm bỏ ăn, lừ đừ, trốn | Nặng | Đi thú y trong ngày |
| Mèo con, mèo chưa tiêm phòng | Nguy cơ giảm bạch cầu | Đi ngay |
| Nôn ra máu, phân đen như hắc ín, bụng đau | Nặng | Đi cấp cứu |
| Nghi ăn thuốc của người, hoa ly, chất độc | Cấp cứu | Đi cấp cứu, mang theo vỏ thuốc, mẫu cây |
Vì sao nôn kèm tiêu chảy đáng lo hơn
Theo Cornell, tiêu chảy xảy ra khi thức ăn đi qua ruột quá nhanh, ruột không kịp hấp thu nước và điện giải. Nôn làm mất thêm nước và mèo không giữ lại được nước uống. Merck Veterinary Manual cho biết nôn kéo dài có thể gây yếu, lừ đừ, sút cân, mất nước và rối loạn điện giải.
Cornell khuyên mèo nôn thường xuyên hơn một lần mỗi tuần, hoặc nôn kèm lừ đừ, yếu, chán ăn, có máu, uống nhiều, tiểu nhiều hoặc ít, hoặc nôn đồng thời với tiêu chảy, cần được bác sĩ thú y khám sớm.
Nguyên nhân hay gặp
Do ăn uống
- Ăn thức ăn ôi hỏng, lục thùng rác.
- Đổi thức ăn đột ngột.
- Ăn đồ ăn của người nhiều dầu mỡ, gia vị.
- Uống sữa bò.
Do nhiễm trùng và ký sinh trùng
- Giun đũa, giun móc, cầu trùng, Giardia, hay gặp ở mèo con.
- Nhiễm khuẩn đường ruột.
- Virus giảm bạch cầu mèo (feline panleukopenia). Theo Cornell, virus này phá huỷ tế bào niêm mạc ruột và bạch cầu, gây nôn, tiêu chảy dữ dội và mất nước nặng; mèo con dưới 5 tháng tuổi có thể chết đột ngột. Mèo chưa tiêm phòng có nguy cơ cao nhất.
Do ngộ độc và dị vật
Cornell liệt kê các nguyên nhân gây nôn hay gặp: lá cây độc, thức ăn hỏng, thuốc của người, sợi chỉ, sợi len, nước làm mát xe, một số thực phẩm như sô cô la, hành, và các vật nhỏ như kẹp giấy, dây thun. Sợi chỉ, dây len mèo nuốt có thể làm tắc, xoắn ruột và cần phẫu thuật.
Do bệnh mạn tính
Nôn, tiêu chảy tái đi tái lại, nhất là ở mèo lớn tuổi, có thể do viêm ruột mạn, viêm tuỵ, cường giáp, bệnh thận, bệnh gan, tiểu đường hoặc u đường ruột, theo Cornell và Merck. Nhóm này cần xét nghiệm máu, phân, siêu âm để chẩn đoán.
Kiểm tra mất nước tại nhà
- Nhìn lợi: lợi bình thường hồng, ướt, bóng. Lợi khô, dính, nhợt là dấu hiệu mất nước hoặc thiếu máu.
- Véo da gáy: kéo nhẹ da gáy lên rồi thả. Da bình thường trở về ngay; da trở về chậm là mèo mất nước.
- Nhìn mắt: mắt trũng, lờ đờ.
- Sờ tai, bàn chân: lạnh bất thường là dấu hiệu nặng.
- Đếm số lần nôn và đi lỏng, ghi lại màu, có máu hay không.
Việc làm trong lúc chờ đi khám
- Để mèo nằm nơi yên tĩnh, ấm, gần khay cát.
- Luôn có nước sạch nhưng không ép uống. Mèo đang nôn liên tục uống vào có thể nôn ra ngay.
- Cất hết thức ăn vặt, đồ ăn của người.
- Nhà nhiều mèo thì tách con bị bệnh ra, dùng khay, bát riêng, rửa tay sau khi chăm.
- Giữ lại một ít phân mới và chụp ảnh chất nôn để bác sĩ xem.
- Tìm quanh nhà xem có vỏ thuốc, cây, đồ chơi dây bị mất.
Merck cho biết với nôn ngắn ngày, bác sĩ có thể cho dạ dày nghỉ một thời gian rồi cho ăn lại từ từ, nhưng việc nhịn ăn, nhịn uống phải theo hướng dẫn của bác sĩ vì có thể làm mất nước nặng hơn. International Cat Care cho biết khi mèo tiêu chảy nặng, bác sĩ có thể khuyên cho uống dung dịch điện giải phù hợp thay vì nước lọc.
Những việc không nên làm
- Không cho uống thuốc chống nôn, cầm tiêu chảy, thuốc đau bụng của người. Cornell lưu ý một số thuốc không kê đơn có thể gây hại cho mèo.
- Không tự nhịn ăn kéo dài cho mèo. Mèo bỏ ăn nhiều ngày có nguy cơ gan nhiễm mỡ.
- Không cố kéo sợi chỉ, sợi len thò ra từ miệng hoặc hậu môn mèo. Việc này có thể làm rách ruột; đưa mèo đi khám ngay.
- Không cho uống sữa bò.
Bác sĩ thú y sẽ làm gì
Theo Cornell và Merck, bác sĩ hỏi kỹ bệnh sử, khám toàn thân, rồi làm xét nghiệm máu, xét nghiệm phân để loại trừ ký sinh trùng, ngộ độc, bệnh chuyển hoá. Nếu cần, chụp X-quang, siêu âm để tìm dị vật, khối u. Mèo mất nước sẽ được truyền dịch dưới da hoặc tĩnh mạch. Thuốc chống nôn, thuốc tẩy giun, kháng sinh chỉ dùng khi có chỉ định. Mèo nghi giảm bạch cầu được test nhanh và điều trị cách ly.
Chăm sóc sau khi mèo đỡ
- Cho ăn lại bằng bữa nhỏ, nhiều lần, thức ăn dễ tiêu theo gợi ý của bác sĩ. International Cat Care cho biết chế độ ăn đơn giản, dễ tiêu thường giúp ích bất kể nguyên nhân.
- Quay lại thức ăn thường từ từ trong vài ngày.
- Tẩy giun, tiêm phòng đúng lịch sau khi mèo hồi phục.
- Dọn các vật nhỏ, dây, chỉ, cây độc khỏi tầm với của mèo.
Nếu chỉ bị nôn hoặc chỉ bị tiêu chảy, xem thêm bài mèo bị nôn và mèo bị tiêu chảy. Mèo bỏ ăn sau khi ốm xem bài mèo không ăn là bị gì.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị nôn và tiêu chảy có tự khỏi không?
Trường hợp nhẹ do ăn đồ lạ có thể đỡ trong một ngày. Nhưng vì mất nước nhanh, Cornell khuyên mèo nôn kèm tiêu chảy nên được bác sĩ khám sớm, nhất là mèo con, mèo già và mèo chưa tiêm phòng.
Mèo bị ói và tiêu chảy bỏ ăn là bị gì?
Có thể do viêm dạ dày ruột, ngộ độc, dị vật, giun sán hoặc virus giảm bạch cầu. Bỏ ăn kèm nôn và tiêu chảy là dấu hiệu nặng, cần đi thú y trong ngày.
Mèo bị rối loạn tiêu hoá nên ăn gì?
Sau khi hết nôn và được bác sĩ cho phép, cho ăn bữa nhỏ thức ăn dễ tiêu hoặc thức ăn tiêu hoá của thú y, rồi quay lại thức ăn thường dần dần. Luôn có nước sạch.
Mèo con vừa nôn vừa tiêu chảy có nguy hiểm không?
Có. Mèo con mất nước nhanh và có thể mắc virus giảm bạch cầu, theo Cornell có thể gây chết đột ngột ở mèo con dưới 5 tháng tuổi. Đưa mèo con đi thú y ngay.
Mèo nôn và tiêu chảy có lây sang mèo khác không?
Có thể, nếu nguyên nhân là virus giảm bạch cầu, giun sán hay đơn bào. Cornell cho biết virus giảm bạch cầu lây qua phân, chất nôn và đồ dùng. Tách mèo bệnh, dùng khay, bát riêng, rửa tay sau khi chăm cho tới khi bác sĩ xác định nguyên nhân.