Cát cho mèo đi vệ sinh nên là loại hạt nhỏ, vón cục, không mùi, vì theo Merck Veterinary Manual phần lớn mèo thích loại cát này và cát không mùi thường được khuyên dùng do mèo nhạy mùi. Trên thị trường có bốn nhóm chính: cát đất sét vón, cát đậu nành, cát gỗ hoặc giấy, và cát tinh thể silica. Loại nào tốt nhất là loại mèo nhà mình chịu dùng đều đặn. Khi đổi loại cát, trộn dần cát mới vào cát cũ; Merck lưu ý đổi đột ngột loại cát có thể làm mèo đi vệ sinh ngoài khay.
| Loại cát | Vón cục | Bụi | Trọng lượng | Khử mùi | Bỏ đi |
|---|---|---|---|---|---|
| Đất sét vón (bentonite) | Tốt, cục chắc | Có bụi, tuỳ hãng | Nặng | Khá | Rác thường, không đổ bồn cầu |
| Đậu nành, ngô, sắn | Vón được, cục mềm hơn | Ít | Nhẹ | Khá | Một số loại xả bồn cầu được theo hướng dẫn hãng |
| Gỗ, giấy viên | Thường không vón, viên rã thành mùn | Ít | Nhẹ | Gỗ thông khử mùi khá | Rác thường hoặc ủ theo hướng dẫn |
| Tinh thể silica | Không vón, thấm nước tiểu | Rất ít | Nhẹ | Tốt | Rác thường |
Mèo thích loại cát nào
Mèo nhà có tổ tiên sống ở vùng khô, quen đào cát mịn để đi vệ sinh rồi lấp lại. Vì vậy phần lớn mèo chọn cát có hạt nhỏ, mềm dưới chân. Theo Merck:
- Phần lớn mèo thích cát hạt nhỏ, vón cục.
- Cát không mùi thường được khuyên dùng, vì hương liệu mạnh có thể làm mèo tránh khay.
- Đổi đột ngột loại cát hoặc chỗ đặt khay có thể làm mèo đi bậy.
Mèo quen một loại cát từ nhỏ thường muốn giữ loại đó. Mèo mới nhận nuôi nên dùng đúng loại cát nơi cũ trong những ngày đầu, rồi đổi dần nếu cần.
Ưu nhược điểm từng loại
Cát đất sét vón: hạt nhỏ, gần với cát tự nhiên nên nhiều mèo chịu dùng ngay. Nước tiểu tạo cục chắc, xúc riêng được, phần còn lại vẫn sạch. Nhược điểm là nặng, có bụi, bám vào chân mèo rồi rơi ra nhà. Không đổ cát đất sét vào bồn cầu vì cát trương nở có thể làm tắc ống.
Cát đậu nành và cát hạt ngũ cốc: nhẹ, ít bụi. Hạt dạng que ngắn, mèo quen cát mịn có thể lạ chân lúc đầu. Cục vón mềm hơn đất sét, dễ vỡ khi xúc nếu để lâu. Để cát nơi khô ráo, cát ẩm dễ mốc.
Cát gỗ hoặc giấy: viên nén to, không vón mà rã thành mùn khi thấm nước tiểu. Nhẹ, ít bụi. Có mèo không thích viên to cứng dưới chân. Cát giấy thường được dùng tạm cho mèo sau phẫu thuật vì ít bụi bám vào vết mổ, theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.
Cát tinh thể silica: thấm nước tiểu và giữ mùi tốt, ít bụi. Hạt cứng, to hơn, một số mèo không thích. Không vón nên không xúc riêng được phần nước tiểu, khó theo dõi mèo tiểu nhiều hay ít.
Cát cho từng trường hợp
| Trường hợp | Gợi ý |
|---|---|
| Mèo con mới tập đi vệ sinh | Cát hạt nhỏ, không mùi, khay thành thấp |
| Mèo lông dài | Cát ít bám lông như đậu nành hoặc viên to hơn |
| Mèo sau mổ, triệt sản | Cát ít bụi theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y |
| Mèo già, đau khớp | Cát mịn mềm, khay thành thấp |
| Nhà chung cư, phải mang cát đi xa | Cát nhẹ như đậu nành, gỗ |
| Cần theo dõi lượng nước tiểu | Cát vón để thấy số cục và cỡ cục |
Mèo con vừa về nhà mới nên được dẫn tới khay ngay sau khi ăn, ngủ dậy. Các bước chi tiết trong bài cách dạy mèo đi vệ sinh đúng chỗ.
Dùng đất, cát xây dựng thay cát mèo được không
Mèo từng sống ngoài vườn quen đi trên đất. Có thể rắc một ít đất sạch lên mặt khay cát trong vài ngày đầu rồi giảm dần để mèo nhận ra chỗ đi vệ sinh. Dùng đất hoặc cát xây dựng lâu dài thì có vài bất lợi: không vón nên khó dọn, dễ lẫn đá sắc, phân bón, thuốc trừ sâu, ẩm lâu sinh mùi, và bụi bám khắp nhà. Mèo nuôi trong nhà nên dùng cát dành cho mèo để dễ vệ sinh và theo dõi phân, nước tiểu.
Khay cát và số khay
Theo Merck:
- Số khay nên bằng số mèo cộng thêm một, ví dụ 3 khay cho 2 con, đặt ở các chỗ khác nhau.
- Mèo già viêm khớp cần khay thành thấp để bước vào dễ.
- Khay có nắp giữ mùi tốt hơn cho người nhưng kém thoáng, một số mèo không thích vào chỗ kín. Nếu chưa biết mèo thích loại nào, đặt cả hai loại cạnh nhau vài ngày.
- Tránh đặt khay cạnh máy giặt, máy sấy hay chỗ ồn.
Đặt khay xa bát ăn và bát nước. Mèo không muốn đi vệ sinh gần chỗ ăn.
Giữ khay sạch
- Xúc cục vón và phân ít nhất mỗi ngày một lần.
- Châm thêm cát mới cho đủ lớp để mèo đào được.
- Định kỳ đổ hết cát, rửa khay bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, lau khô rồi đổ cát mới.
- Không rửa khay bằng chất tẩy mùi mạnh. Mùi hoá chất có thể làm mèo tránh khay.
- Không xịt nước hoa, rắc bột thơm lên cát.
Theo Cornell Feline Health Center, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch không nên tự dọn khay cát, vì phân mèo có thể mang ký sinh trùng Toxoplasma gondii. Trứng ký sinh trùng trong phân cần ít nhất 24 giờ mới có khả năng lây, nên xúc phân mỗi ngày, đeo găng và rửa tay sau khi dọn giúp giảm nguy cơ.
Khay cát cho biết mèo có bệnh
Cát vón giúp theo dõi sức khoẻ mèo qua khay:
- Cục vón to hơn, nhiều hơn bình thường: mèo uống và tiểu nhiều, có thể do bệnh thận, tiểu đường, cường giáp. Nên đưa đi khám.
- Nhiều cục rất nhỏ, mèo ra vào khay liên tục: mèo tiểu rắt, có thể viêm bàng quang.
- Mèo rặn trong khay mà không có cục vón nào: có thể bị tắc niệu đạo, nhất là mèo đực. Đây là cấp cứu, đưa đi thú y ngay. Xem mèo bị bí tiểu.
- Phân lỏng, có máu, có đốt sán như hạt gạo: cần khám.
- Mèo bỏ khay, đi bậy ra ngoài: có thể do bệnh hoặc do cát, khay. Xem mèo đi vệ sinh lung tung.
Câu hỏi thường gặp
Cát cho mèo loại nào tốt nhất?
Loại mèo chịu dùng đều đặn. Theo Merck, phần lớn mèo thích cát hạt nhỏ, vón cục, không mùi. Cát đất sét vón gần với lựa chọn này nhất; cát đậu nành nhẹ và ít bụi hơn.
Có nên dùng cát thơm cho mèo không?
Không nên. Mèo nhạy mùi hơn người, hương liệu mạnh có thể làm mèo tránh khay. Cát không mùi và xúc hằng ngày giữ khay thơm hơn.
Đổi loại cát cho mèo thế nào?
Trộn một ít cát mới vào cát cũ, tăng dần tỉ lệ cát mới trong nhiều ngày. Mèo vẫn đi khay bình thường thì tiếp tục, mèo tránh khay thì quay về loại cũ.
Cát đậu nành có đổ bồn cầu được không?
Một số loại ghi đổ được bồn cầu với lượng nhỏ, xem hướng dẫn trên bao. Cát đất sét và cát silica không được đổ bồn cầu.
Bao lâu thì thay hết cát cho mèo?
Xúc cục vón và phân mỗi ngày, châm thêm cát. Đổ hết cát và rửa khay định kỳ, sớm hơn nếu khay có mùi dù đã xúc đều.