Mèo bị bí tiểu là khi mèo vào khay cát nhiều lần, ngồi rặn lâu mà không ra nước tiểu hoặc chỉ ra vài giọt. Với mèo đực, đây là tình trạng cấp cứu: nếu niệu đạo bị tắc hẳn, chất độc và kali tích lại trong máu, mèo có thể chết trong khoảng 24 đến 48 giờ. Thấy mèo đực rặn mà cát khô, hãy đưa đi thú y ngay trong ngày, kể cả ban đêm. Mèo cái ít khi tắc hẳn nhưng tiểu khó, tiểu ra máu vẫn cần đi khám sớm.
| Dấu hiệu | Có thể là | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Mèo đực rặn lâu, cát khô hoặc chỉ vài giọt | Tắc niệu đạo | Không cho uống thuốc, không ấn bụng | Ngay lập tức |
| Đi tiểu nhiều lần, mỗi lần ít, có máu | Viêm bàng quang, sỏi | Ghi lại số lần, chụp ảnh cát | Trong ngày |
| Tiểu bậy ngoài khay, liếm vùng sinh dục | Viêm bàng quang vô căn, stress | Quan sát xem có ra nước tiểu không | Trong 24 giờ, sớm hơn nếu là mèo đực |
| Kêu la, nôn, lừ đừ, nằm một chỗ | Tắc lâu, suy thận cấp | Giữ ấm, chở đi ngay | Cấp cứu |
Vì sao mèo bị bí tiểu
Các tài liệu thú y gom các bệnh này vào nhóm bệnh đường tiểu dưới ở mèo (FLUTD). Theo Trung tâm Sức khoẻ Mèo của Đại học Cornell, nguyên nhân hay gặp gồm:
- Viêm bàng quang vô căn: bàng quang viêm mà không tìm ra vi khuẩn hay sỏi. Hay gặp ở mèo trẻ và trung niên, sống trong nhà, ít vận động, bị căng thẳng.
- Sỏi bàng quang và tinh thể: hay gặp là struvite và calcium oxalate.
- Nút niệu đạo: hỗn hợp chất nhầy, tế bào và tinh thể kết thành nút nhỏ, chặn đường ra.
- Nhiễm khuẩn đường tiểu: ít gặp ở mèo trẻ hơn người ta nghĩ, hay gặp hơn ở mèo già, mèo bị tiểu đường hoặc bệnh thận.
- Chấn thương, khối u: hiếm hơn.
Mèo đực dễ bị tắc hơn hẳn mèo cái vì niệu đạo dài và hẹp, nhất là đoạn cuối. Mèo đực đã triệt sản vẫn bị như thường. Mèo béo, ăn chủ yếu hạt khô, uống ít nước và hay căng thẳng là những con có nguy cơ cao.
Cách nhận biết mèo tiểu khó hay đã tắc hẳn
Nhiều người thấy mèo ngồi khay lâu lại nghĩ mèo bị táo bón. Hai việc này trông giống nhau, nên phải xem kỹ:
- Xem cát. Mèo khoẻ tiểu một lần ra cục cát vón cỡ nắm tay nhỏ. Tắc hẳn thì cát khô. Tiểu khó thì chỉ có vài chấm ướt nhỏ, có khi hồng.
- Đếm số lần vào khay. Vào ra khay liên tục trong một hai giờ mà không thấy cục cát nào là dấu hiệu xấu.
- Nghe tiếng kêu. Mèo kêu la khi rặn, liếm vùng dưới đuôi liên tục.
- Xem toàn thân. Tắc lâu thì mèo bỏ ăn, nôn, lừ đừ, trốn vào góc, có con thở nhanh.
Không tự ấn bụng mèo để "vắt" nước tiểu. Bàng quang căng quá có thể vỡ khi bị ấn mạnh.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Mèo đực rặn trong khay mà không ra nước tiểu, hoặc chỉ vài giọt.
- Mèo đi tiểu khó kèm nôn, bỏ ăn, lừ đừ, kêu đau khi bị chạm vào bụng.
- Hơn 12 giờ không thấy mèo tiểu lần nào.
- Nước tiểu đỏ, có cục máu.
Đừng đợi sáng mai. Theo Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Thú y Hoa Kỳ (ACVS), mèo tắc niệu đạo không được xử lý có thể chết trong khoảng 24 đến 48 giờ do thận ngừng lọc và kali trong máu tăng làm tim loạn nhịp.
Ở phòng khám thú y sẽ làm gì
- Bác sĩ sờ bụng để xem bàng quang căng to, cứng hay không.
- Xét nghiệm máu để xem chức năng thận và kali.
- Gây mê, đặt ống thông để thông niệu đạo, rửa bàng quang.
- Truyền dịch, giữ mèo lại theo dõi thường là vài ngày.
- Xét nghiệm nước tiểu, có thể chụp X-quang hoặc siêu âm để tìm sỏi.
Mèo bị tắc lặp lại nhiều lần có thể được bác sĩ đề nghị phẫu thuật mở rộng niệu đạo. Việc dùng thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hay kháng sinh do bác sĩ quyết định sau khi khám. Không tự cho mèo uống thuốc của người. Paracetamol rất độc với mèo, chỉ một lượng nhỏ đã có thể gây tử vong.
Chi phí thông tiểu và nằm viện khác nhau nhiều giữa các phòng khám và theo mức độ nặng. Hãy hỏi giá trước khi làm, nhưng đừng để việc hỏi giá làm chậm việc đưa mèo đến.
Sau khi mèo về nhà
- Theo dõi mèo tiểu hằng ngày. Đếm số cục cát và nhìn kích thước. Tắc lại có thể xảy ra trong những ngày đầu sau khi rút ống thông.
- Cho ăn đúng loại thức ăn bác sĩ dặn. Một số loại thức ăn tiết niệu dùng để làm tan sỏi struvite.
- Tăng lượng nước mèo uống: cho ăn pate, đặt nhiều bát nước ở nhiều nơi, thử máy nước chảy.
- Giảm căng thẳng: đủ khay cát (số mèo cộng một), khay đặt chỗ yên tĩnh, dọn hằng ngày, có chỗ cao để mèo trèo, chơi với mèo mỗi ngày.
- Giữ cân nặng vừa phải.
Theo International Cat Care, uống nhiều nước và giảm căng thẳng là hai việc quan trọng nhất để hạn chế viêm bàng quang tái phát.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị tiết niệu có tự khỏi không?
Viêm bàng quang vô căn ở mèo cái đôi khi tự dịu đi sau vài ngày. Nhưng chủ nuôi không phân biệt được viêm nhẹ với sỏi hay tắc. Mèo đực có dấu hiệu tiểu khó thì không nên chờ tự khỏi.
Mèo bị viêm bàng quang có biểu hiện gì?
Mèo đi tiểu nhiều lần, mỗi lần ít, tiểu ra máu, tiểu bậy ngoài khay, liếm vùng sinh dục và kêu khi tiểu. Các dấu hiệu này giống với sỏi và tắc, nên cần thú y khám và xét nghiệm nước tiểu.
Mèo bị sỏi thận có giống bí tiểu không?
Không hẳn. Sỏi thận thường ít gây dấu hiệu lúc đầu, hay được phát hiện khi chụp X-quang hoặc siêu âm. Sỏi ở bàng quang và niệu đạo mới gây tiểu khó. Nếu sỏi từ thận rơi xuống và kẹt lại, mèo có thể đau, nôn, bỏ ăn.
Mèo đã thiến có bị bí tiểu không?
Có. Mèo đực đã triệt sản vẫn có niệu đạo dài và hẹp nên vẫn có nguy cơ tắc. Mèo triệt sản dễ béo và ít vận động hơn, đây cũng là yếu tố nguy cơ.