Mèo con bị tiêu chảy thường do đổi từ bú mẹ sang thức ăn đặc, đổi thức ăn đột ngột, giun sán, đơn bào như cầu trùng, Giardia, hoặc virus giảm bạch cầu mèo. Mèo con nhỏ người nên mất nước nhanh hơn mèo lớn nhiều. Mèo con còn bú, còn ăn, còn chơi và chỉ đi phân mềm thì có thể chăm tại nhà và theo dõi sát trong ngày; mèo con bỏ bú, nôn, lừ đừ, lạnh người hoặc phân có máu thì cần đi thú y trong ngày.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Phân mềm vài ngày sau khi tập ăn đặc, mèo vẫn khoẻ | Ruột đang làm quen thức ăn mới | Giữ nguyên một loại thức ăn cho mèo con, không đổi thêm | Nếu quá 1 đến 2 ngày chưa đỡ |
| Phân lỏng sau khi uống sữa bò | Không hợp sữa bò | Ngừng sữa bò | Nếu kéo dài hoặc kèm dấu hiệu khác |
| Phân có sợi giun, bụng to, lông xơ | Giun đũa | Mang mẫu phân đi khám | Trong vài ngày |
| Phân nhầy, có khi lẫn máu, nhiều mèo con cùng bị | Cầu trùng, Giardia | Tách khay cát, dọn phân ngay | Sớm, cần xét nghiệm phân |
| Tiêu chảy nặng, nôn, sốt hoặc lạnh người, bỏ bú | Giảm bạch cầu (parvo mèo) | Cách ly, giữ ấm | Ngay lập tức |
Vì sao mèo con tiêu chảy nguy hiểm hơn mèo lớn
Theo Cornell Feline Health Center, tiêu chảy xảy ra khi phân đi qua ruột quá nhanh, cơ thể không kịp hấp thu nước, dưỡng chất và điện giải. Mèo con có ít dự trữ nước và năng lượng, nên chỉ một ngày tiêu chảy nặng đã có thể làm mèo mất nước, tụt đường huyết và lạnh người.
Cornell cũng ghi nhận mèo con có nguy cơ tiêu chảy cao hơn trong giai đoạn hệ tiêu hoá làm quen với thức ăn đặc. Đây là nguyên nhân nhẹ và hay gặp nhất, nhưng không nên mặc định mọi ca đều là "do đổi thức ăn".
Nguyên nhân mèo con bị tiêu chảy theo từng nhóm
Thức ăn
- Đổi đột ngột từ sữa mẹ sang thức ăn đặc, hoặc đổi từ loại hạt này sang loại khác.
- Cho uống sữa bò, ăn đồ ăn của người, đồ ăn có gia vị.
- Ăn quá nhiều một lúc sau khi đói lâu.
Theo Merck Veterinary Manual, mèo con cần nhiều bữa trong ngày bằng thức ăn làm riêng cho mèo con, và có thể tách mẹ khi đã cai sữa, bắt đầu từ khoảng 6 đến 7 tuần tuổi.
Giun sán và đơn bào
Theo Cornell, giun đũa là ký sinh trùng đường ruột hay gặp nhất ở mèo, tỷ lệ nhiễm từ 25% đến 75%, cao hơn ở mèo con. Mèo con có thể nhiễm ấu trùng giun đũa Toxocara cati qua sữa mẹ ngay sau khi sinh. Mèo con nhiễm giun đũa có thể nôn, tiêu chảy, táo bón hoặc biếng ăn.
Cầu trùng (Isospora) thường không gây bệnh ở mèo lớn nhưng có thể gây tiêu chảy nhầy ở mèo con, theo Cornell. Giardia gặp nhiều hơn ở mèo dưới một năm tuổi và nhà nuôi nhiều mèo. Cả hai loại này chỉ xác định được bằng xét nghiệm phân dưới kính hiển vi hoặc test nhanh tại phòng khám.
Virus giảm bạch cầu mèo (parvo mèo)
Theo Cornell, virus giảm bạch cầu mèo (feline panleukopenia) lây rất mạnh, tấn công tế bào niêm mạc ruột và bạch cầu, gây nôn, tiêu chảy dữ dội và mất nước nặng. Mèo con dưới 5 tháng tuổi có thể chết đột ngột. Virus có thể sống trong nhà nhiều tháng, đến khoảng một năm nếu không được khử trùng đúng cách.
Mèo con chưa tiêm phòng, mới nhận nuôi từ nơi đông mèo, bị tiêu chảy kèm nôn là trường hợp cần nghĩ đến bệnh này trước tiên.
Căng thẳng
Chuyển nhà, xa mẹ, đi xe đường dài có thể gây tiêu chảy ngắn ngày. Cornell nêu ví dụ một chuyến đi xe dài hoặc vài ngày ở phòng khám cũng có thể làm mèo đi lỏng thoáng qua.
Cách kiểm tra mèo con tại nhà
- Xem phân. Mềm mất khuôn, lỏng như nước, có nhầy, có máu tươi, đen như bã cà phê hay có sợi giun. Chụp ảnh để đưa bác sĩ xem.
- Đếm số lần đi trong ngày.
- Xem mèo có bú, ăn, chơi không. Mèo con bỏ bú là dấu hiệu nặng.
- Xem lợi và mắt. Lợi hồng ướt là bình thường. Lợi nhợt, khô dính, mắt trũng là dấu hiệu mất nước.
- Sờ tai và bàn chân. Mèo con lạnh người, run là tình trạng cấp cứu.
- Nhớ lại mèo đã tẩy giun, tiêm phòng chưa, mới đổi thức ăn hay mới về nhà.
Cách chăm mèo con bị tiêu chảy nhẹ tại nhà
Chỉ áp dụng khi mèo con trên 8 tuần tuổi, vẫn tỉnh táo, còn ăn, không nôn, không có máu trong phân:
- Giữ một loại thức ăn cho mèo con quen thuộc, chia bữa nhỏ nhiều lần. Không thử thêm thức ăn mới trong lúc đang tiêu chảy.
- Luôn có nước sạch, đặt gần chỗ mèo nằm.
- Ngừng sữa bò, đồ ăn của người, đồ ăn vặt.
- Giữ ấm, cho nằm chỗ yên tĩnh.
- Lau sạch vùng hậu môn bằng khăn ấm, lau khô. Phân lỏng dính lâu làm da đỏ, rát.
- Dọn khay cát ngay sau mỗi lần đi, rửa tay sau khi dọn.
- Ghi lại số lần đi và tình trạng phân để báo bác sĩ nếu cần khám.
Mèo con đang tiêu chảy thường được bác sĩ thú y cho tẩy giun và xét nghiệm phân. Thuốc tẩy giun, men vi sinh, dung dịch điện giải hay thuốc cầm tiêu chảy nên dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y, vì loại thuốc và liều phụ thuộc cân nặng, tuổi và nguyên nhân. Cornell lưu ý một số thuốc mua không cần kê đơn có thể gây hại cho mèo.
Những việc không nên làm
- Không nhịn ăn mèo con. Mèo con cần năng lượng liên tục, nhịn đói dễ tụt đường huyết.
- Không cho uống thuốc cầm tiêu chảy, thuốc hạ sốt, thuốc giảm đau của người. Theo Merck, paracetamol (acetaminophen) gây ngộ độc nặng ở mèo.
- Không tự pha nước muối, nước đường đổ cho mèo con uống.
- Không tắm cả người cho mèo con đang yếu, dễ làm mèo lạnh.
Khi nào đưa mèo con đi thú y ngay
- Mèo con dưới 8 tuần tuổi bị tiêu chảy.
- Bỏ bú, bỏ ăn, nằm im, không muốn chơi.
- Tiêu chảy kèm nôn.
- Phân có nhiều máu, hoặc đen như hắc ín.
- Lạnh người, run, hoặc sốt.
- Lợi nhợt, khô, mắt trũng.
- Chưa tiêm phòng, hoặc trong nhà có mèo khác cũng tiêu chảy.
- Tiêu chảy kéo dài quá 1 đến 2 ngày dù mèo vẫn ăn.
Cornell khuyên đi khám càng sớm càng tốt nếu tiêu chảy kéo dài hơn một, hai ngày kèm biếng ăn, lừ đừ hoặc nôn. Khi đi, mang theo một ít phân mới trong túi kín, ghi lại lịch tẩy giun và tiêm phòng.
Phòng tiêu chảy cho mèo con
- Tẩy giun sớm theo lịch. International Cat Care khuyên coi như mọi mèo con đều nhiễm giun đũa từ sữa mẹ, tẩy giun giun đũa hai tuần một lần từ 3 đến 8 tuần tuổi, sau đó mỗi tháng đến 6 tháng tuổi. Chọn thuốc và liều theo bác sĩ thú y.
- Tiêm phòng đúng lịch. Theo Cornell, Hiệp hội Thú y về mèo (Feline VMA) khuyến nghị tiêm vắc xin có thành phần phòng giảm bạch cầu từ 6 đến 8 tuần tuổi, nhắc lại mỗi 3 đến 4 tuần đến 16 đến 20 tuần tuổi.
- Đổi thức ăn từ từ, trộn dần loại mới vào loại cũ.
- Giữ khay cát sạch, dọn phân hằng ngày để giảm tái nhiễm giun và cầu trùng.
- Cách ly mèo mới về cho đến khi được bác sĩ khám và tiêm phòng.
Mèo lớn bị tiêu chảy có cách xử lý khác, xem bài mèo bị tiêu chảy. Nếu mèo con vừa nôn vừa đi lỏng, xem thêm bài mèo bị nôn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con bị tiêu chảy có tự khỏi không?
Tiêu chảy nhẹ do đổi thức ăn có thể tự đỡ sau một, hai ngày khi giữ nguyên thức ăn quen. Tiêu chảy do giun, cầu trùng hay virus không tự khỏi và cần điều trị. Mèo con bỏ bú, nôn hoặc lừ đừ thì không nên chờ.
Cách chữa mèo con bị tiêu chảy tại nhà thế nào?
Tại nhà chỉ nên chăm hỗ trợ: giữ một loại thức ăn quen, chia bữa nhỏ, luôn có nước sạch, giữ ấm, vệ sinh sạch sẽ và theo dõi. Thuốc tẩy giun, men vi sinh, điện giải cần theo chỉ định bác sĩ thú y.
Mèo con bị đi ngoài phân lỏng có máu là bị gì?
Có thể do giun móc, cầu trùng, nhiễm khuẩn hoặc virus giảm bạch cầu. Mèo con đi ngoài ra máu kèm nôn, bỏ ăn cần đi thú y ngay để xét nghiệm và truyền dịch nếu cần.
Mèo con bị tiêu chảy có uống sữa được không?
Không nên cho uống sữa bò. Mèo con còn bú có thể dùng sữa thay thế dành riêng cho mèo con theo hướng dẫn trên bao bì, và nên hỏi bác sĩ thú y nếu đang tiêu chảy.