Mèo bị tiêu chảy không kiểm soát có hai kiểu khác nhau. Kiểu thứ nhất là tiêu chảy nặng: mèo mót gấp, phân lỏng nhiều, không kịp tới khay. Kiểu thứ hai là mất tự chủ hậu môn: phân rỉ ra khi mèo nằm, ngủ, hoặc rơi ra khi đi mà mèo không có vẻ biết. Kiểu thứ nhất thường do nhiễm trùng, ký sinh trùng, đổi thức ăn, viêm ruột. Kiểu thứ hai hay liên quan tới tổn thương thần kinh, cột sống, chấn thương đuôi hoặc tuổi già. Mèo con, mèo già, phân có máu, kèm nôn, lừ đừ, bỏ ăn, hoặc đuôi buông thõng thì cần đi thú y ngay.
| Dấu hiệu | Kiểu | Có thể do | Mức khẩn |
|---|---|---|---|
| Mót gấp, phân lỏng nhiều lần, đi ra ngoài khay | Tiêu chảy nặng | Nhiễm trùng, ký sinh trùng, đổi thức ăn | Khám nếu quá một ngày hoặc có dấu hiệu nặng |
| Rặn nhiều, ra ít phân nhầy, có máu tươi | Viêm ruột già | Viêm, ký sinh trùng, căng thẳng | Khám sớm |
| Phân toàn nước, mèo con hoặc chưa tiêm phòng | Tiêu chảy nặng | Virus giảm bạch cầu mèo | Đi thú y ngay |
| Phân rỉ ra khi nằm, mèo không biết | Mất tự chủ | Thần kinh, cột sống | Khám |
| Rỉ phân kèm đuôi buông thõng, tiểu không được | Mất tự chủ | Chấn thương đuôi, cột sống | Đi thú y ngay |
| Mèo già đi ngoài không kịp, phân bình thường | Mất tự chủ hoặc khó tới khay | Viêm khớp, suy giảm nhận thức | Khám |
Tiêu chảy nặng làm mèo không kịp tới khay
Theo Cornell Feline Health Center, tiêu chảy xảy ra khi phân đi qua ruột quá nhanh, cơ thể không kịp hấp thu nước, dưỡng chất và điện giải. Khi tiêu chảy nhiều, mèo mót gấp và không kịp tới khay, hoặc đi ngay chỗ đang đứng.
Nguyên nhân theo Cornell và Merck Veterinary Manual:
- Đổi thức ăn đột ngột, ăn đồ hỏng, đồ lạ, sữa bò.
- Giun sán, Giardia, cầu trùng.
- Nhiễm khuẩn, virus. Theo Cornell, virus giảm bạch cầu mèo phá huỷ niêm mạc ruột và bạch cầu, gây nôn, tiêu chảy dữ dội và mất nước nặng; mèo con dưới 5 tháng tuổi có thể chết đột ngột.
- Viêm ruột mạn, cường giáp, bệnh tuỵ, u đường ruột ở mèo lớn tuổi.
- Căng thẳng: chuyển nhà, có thú mới, đi xa.
Theo Merck và VCA, tiêu chảy kéo dài từ 2 đến 3 tuần trở lên được xem là mạn tính và cần xét nghiệm để tìm nguyên nhân.
Mất tự chủ hậu môn
Mèo mất tự chủ không phải đi bậy vì hư. Cơ vòng hậu môn hoặc dây thần kinh điều khiển nó bị ảnh hưởng, nên phân rơi ra mà mèo không giữ được. Dấu hiệu:
- Thấy phân trên chỗ mèo nằm ngủ, mèo không có vẻ biết.
- Phân rơi ra khi mèo đi lại, nhảy.
- Phân có thể bình thường, không lỏng.
Nguyên nhân hay gặp:
- Chấn thương đuôi: đuôi bị kéo, bị kẹt cửa, bị xe cán. Dây thần kinh ở gốc đuôi bị tổn thương, mèo không nhấc đuôi, rỉ phân, có khi không tiểu được.
- Tổn thương cột sống: ngã từ cao, tai nạn, thoát vị đĩa đệm, u. Có thể kèm yếu hai chân sau.
- Viêm quanh hậu môn, khối u vùng hậu môn.
- Tuổi già: cơ yếu, viêm khớp, suy giảm nhận thức.
Mèo rỉ phân kèm yếu hai chân sau thì xem thêm mèo bị yếu 2 chân sau.
Khi nào đưa mèo đi thú y ngay
- Mèo con, mèo già, mèo chưa tiêm phòng bị tiêu chảy nhiều.
- Phân có máu đỏ, phân đen như bã cà phê.
- Tiêu chảy kèm nôn, bỏ ăn, lừ đừ, sốt.
- Dấu hiệu mất nước: lợi khô, dính, mắt trũng, da gáy kéo lên chậm xẹp xuống.
- Đuôi buông thõng, mèo không tiểu được hoặc bụng dưới căng.
- Mèo ngã, bị tai nạn rồi rỉ phân, yếu chân sau.
Chăm mèo tiêu chảy tại nhà trong lúc theo dõi
Chỉ áp dụng cho mèo lớn, vẫn tỉnh táo, vẫn uống nước, không có dấu hiệu ở mục trên:
- Luôn có nước sạch, đặt nhiều bát. Pate hoặc thức ăn ướt giúp mèo nhận thêm nước.
- Quay về thức ăn mèo quen, chia bữa nhỏ.
- Không cho sữa bò, đồ ăn của người.
- Không tự dùng thuốc cầm tiêu chảy của người. Nhiều thuốc gây độc cho mèo.
- Đặt thêm khay cát gần chỗ mèo nằm để mèo kịp tới.
- Ghi số lần đi ngoài, màu phân, có máu hay không.
Hướng dẫn chung về tiêu chảy có trong bài mèo bị tiêu chảy.
Kiểm tra mất nước tại nhà
Mèo tiêu chảy nặng mất nước và điện giải nhanh. Vài cách kiểm tra đơn giản:
- Lợi: lợi khoẻ ẩm, hồng. Lợi khô, dính, nhợt là dấu hiệu mất nước hoặc bệnh nặng.
- Da gáy: véo nhẹ da gáy rồi thả. Da xẹp ngay là bình thường; da xẹp chậm, giữ nếp là có thể mất nước. Cách này kém chính xác ở mèo già, mèo gầy.
- Mắt: mắt trũng, khô.
- Nước tiểu: ít cục nước tiểu trong khay hơn bình thường.
- Tinh thần: lừ đừ, nằm một chỗ, không đứng dậy khi gọi.
Có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên thì không chờ ở nhà. Mèo mất nước cần được truyền dịch, uống nước tại nhà thường không bù kịp khi tiêu chảy nhiều.
Giữ vệ sinh cho mèo
- Trải tấm lót thấm dùng một lần lên chỗ mèo nằm, thay khi bẩn.
- Lau vùng hậu môn bằng khăn ẩm không mùi, lau khô. Phân dính lâu gây hăm, viêm da.
- Mèo lông dài: tỉa gọn lông quanh hậu môn, hoặc nhờ tiệm chăm sóc thú cưng tỉa, để phân không bết.
- Giặt chăn nệm bằng nước nóng, dùng chất khử mùi enzyme cho sàn, thảm.
- Rửa tay sau khi dọn. Một số ký sinh trùng đường ruột của mèo lây sang người.
Bác sĩ thú y sẽ làm gì
Với tiêu chảy nặng: hỏi bệnh sử, khám, xét nghiệm phân tìm ký sinh trùng, xét nghiệm máu, test nhanh virus giảm bạch cầu nếu cần. Mèo mất nước được truyền dịch. Thuốc tẩy giun, kháng sinh, chế độ ăn đặc biệt chỉ dùng khi có chỉ định.
Với mất tự chủ: khám thần kinh, kiểm tra phản xạ vùng hậu môn và đuôi, chụp X-quang cột sống, đuôi. Điều trị tuỳ tổn thương. Một số ca chấn thương đuôi hồi phục dần nếu dây thần kinh chỉ bị kéo giãn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo ỉa chảy có sao không?
Mèo lớn tiêu chảy một hai lần, vẫn ăn và tỉnh táo thường có thể theo dõi. Mèo con, phân có máu, kèm nôn hoặc lừ đừ thì đi thú y ngay.
Mèo đi ngoài ra ngoài khay khi bị tiêu chảy có phải do hư?
Không. Mèo mót gấp, không kịp tới khay. Đặt thêm khay gần chỗ mèo nằm, dọn sạch bằng chất khử mùi enzyme và không phạt mèo.
Mèo rỉ phân khi ngủ là bị gì?
Có thể là mất tự chủ hậu môn do tổn thương thần kinh, cột sống, đuôi hoặc tuổi già. Cần khám để tìm nguyên nhân.
Mèo bị kéo đuôi rồi đi ngoài không kiểm soát được?
Dây thần kinh ở gốc đuôi có thể bị tổn thương. Đưa mèo đi khám ngay, nhất là khi mèo không tiểu được, vì bí tiểu kèm theo rất nguy hiểm.
Mèo tiêu chảy nặng bao lâu thì phải đi khám?
Mèo lớn quá một ngày không đỡ, hoặc bất kỳ lúc nào có máu, nôn, lừ đừ, mất nước. Mèo con thì đi khám sớm hơn.