Mèo bị rụng lông từng mảng thường do dị ứng bọ chét, nấm da, ghẻ, nhiễm khuẩn da, hoặc mèo tự liếm, cắn đứt lông vì ngứa, đau hay căng thẳng. Theo Merck Veterinary Manual, rụng lông chỉ là dấu hiệu, phải tìm ra bệnh gây ra nó mới điều trị được, và nếu mèo vừa rụng lông vừa gãi nhiều thì cần tìm nguyên nhân ngứa trước. Mảng hói kèm da đỏ, vảy, mủ, hoặc mảng lan nhanh, hoặc nhà có trẻ nhỏ bị nổi mảng tròn trên da thì nên đưa mèo đi thú y sớm.
| Vị trí và dạng mảng | Nguyên nhân hay gặp | Việc làm trước |
|---|---|---|
| Lưng dưới, gốc đuôi, có vảy nhỏ, mèo gãi nhiều | Dị ứng bọ chét | Chải lược bọ chét, trị bọ chét cho mọi thú nuôi trong nhà |
| Mảng tròn ở đầu, tai, chân, có vảy xám | Nấm da | Cách ly, rửa tay, đi khám để soi nấm |
| Bụng dưới, mặt trong đùi, đối xứng, da không đỏ | Liếm quá mức vì căng thẳng, đau bàng quang, dị ứng | Để ý mèo liếm lúc nào, đi khám |
| Mép tai, mặt, cổ, đóng vảy, rất ngứa | Ghẻ, rận tai, dị ứng thức ăn | Đi khám, cạo da |
| Chỗ vòng cổ, dây đeo | Cọ xát | Nới, đổi vòng cổ |
| Mảng lan nhanh, có mủ, mùi hôi | Nhiễm khuẩn da | Đi khám sớm |
Rụng lông từng mảng khác rụng lông theo mùa thế nào
Merck giải thích lông mới mọc luôn đi kèm lông cũ rụng. Nếu mèo rụng nhiều nhưng không có mảng hói hay vùng thưa lông đối xứng, đó thường chỉ là thay lông tự nhiên. Khi rụng đến mức thấy da, thành mảng rõ, thì là rụng lông bất thường (alopecia) cần tìm nguyên nhân. Mèo rụng lông đều khắp người theo mùa xem bài mèo bị rụng lông nhiều.
Lông tự rụng hay bị mèo liếm đứt
Theo International Cat Care, nhiều mảng "rụng lông" thực ra là do mèo liếm quá mức. Cách phân biệt:
- Mèo liếm đứt: vuốt vào vùng thưa lông thấy chân lông cứng, sắc như râu mới cạo, vì lông bị cắn gãy.
- Lông tự rụng: phần lông còn lại mềm, bình thường khi chạm.
Bác sĩ có thể soi sợi lông dưới kính hiển vi để xem đầu lông nhọn tự nhiên hay bị gãy cụt. Merck lưu ý nhiều con mèo giấu việc ngứa, liếm lén khi chủ không thấy, nên chủ nuôi có thể không biết mèo đang ngứa.
Các nguyên nhân chính
Dị ứng bọ chét
Merck cho biết nguyên nhân hay gặp nhất của rụng lông đối xứng hai bên thân ở mèo là viêm da dị ứng bọ chét. iCatCare cũng xếp dị ứng nước bọt bọ chét vào nhóm nguyên nhân phổ biến nhất gây liếm quá mức. Chỉ vài vết cắn là mèo dị ứng đã ngứa nhiều, nên nhiều khi chủ không tìm thấy con bọ chét nào. Merck cho biết bác sĩ có thể đề nghị trị bọ chét thử để xem mèo có đỡ không.
Xem cách xử lý bọ chét ở bài mèo con bị bọ chét phải làm sao.
Nấm da
Nấm da thường tạo mảng hói tròn, có vảy, hay ở đầu, tai, chân. Nấm có thể lây sang người, nhất là trẻ nhỏ. Nếu người trong nhà nổi mảng đỏ tròn ngứa trên da, cần đi khám da liễu và đưa mèo đi khám. Chi tiết ở bài mèo bị nấm da.
Ghẻ và ký sinh trùng khác
Ghẻ, rận tai gây ngứa dữ dội ở đầu, tai, cổ. Mèo gãi làm rụng lông, trầy xước và đóng vảy. Bác sĩ cạo da, soi ráy tai để tìm ghẻ.
Liếm quá mức vì đau hoặc căng thẳng
Theo iCatCare, vùng hay bị liếm quá mức là bụng, mặt trong đùi sau và hai bên sườn, thường đối xứng hai bên. Một nguyên nhân dễ bị bỏ qua là bệnh đường tiết niệu dưới: mèo đau bàng quang có thể liếm trụi lông ở bụng dưới, đùi trong và quanh vùng kín. Mèo đau khớp cũng có thể liếm quá mức chỗ đau.
iCatCare cho biết phần lớn ca liếm quá mức bắt đầu từ bệnh da hoặc cơn đau nhưng đều có yếu tố căng thẳng đi kèm, và một số ít ca hoàn toàn do căng thẳng. Một số giống mèo phương Đông dễ bị kiểu này hơn.
Nguyên nhân khác
Merck liệt kê thêm: nhiễm khuẩn da, thiếu dinh dưỡng (nhất là thiếu đạm), rối loạn nội tiết, rụng lông sau nhiễm trùng hô hấp, cọ xát do vòng cổ, dây đeo, và hiếm hơn là u da.
Việc làm tại nhà trước khi đi khám
- Chải lông bằng lược bọ chét trên tờ giấy trắng. Chấm đen tan thành vệt đỏ nâu khi nhỏ nước là phân bọ chét.
- Chụp ảnh mảng hói hằng ngày để xem có lan không.
- Để ý mèo liếm, cắn vào lúc nào, có đi tiểu khó, tiểu nhiều lần không.
- Rửa tay sau khi bế mèo, giặt chăn, đệm mèo nằm.
- Không tự bôi thuốc trị nấm, trị ghẻ của người hay tinh dầu lên da mèo. Mèo liếm lông nên nuốt phải thuốc bôi.
Bác sĩ thú y sẽ làm gì
Theo Merck, bác sĩ hỏi kỹ bệnh sử, khám da và toàn thân, rồi có thể làm các xét nghiệm: chải bọ chét, cạo da tìm ghẻ, soi và cấy tìm nấm, vi khuẩn, nấm men. Nếu chưa ra nguyên nhân, có thể sinh thiết da hoặc xét nghiệm máu, nước tiểu nếu nghi bệnh nội tiết. Vì tìm nguyên nhân có thể mất thời gian, bác sĩ thường cho thuốc giảm ngứa, giảm khó chịu trong lúc chờ.
Phòng mèo rụng lông từng mảng tái lại
- Trị bọ chét đều đặn cho mọi chó mèo trong nhà, kể cả mèo chỉ ở trong nhà. iCatCare cho biết mèo bị dị ứng bọ chét thường cần phòng bọ chét suốt đời.
- Hút bụi, giặt chăn đệm thường xuyên để giảm trứng bọ chét và bào tử nấm trong nhà.
- Cách ly mèo mới về, cho đi khám da trước khi tiếp xúc mèo cũ.
- Cho ăn thức ăn đủ đạm, hợp lứa tuổi.
- Giữ nhịp sống ổn định, đủ chỗ trốn, chỗ trèo, đồ chơi để giảm căng thẳng.
- Chọn vòng cổ vừa, có khoá tự bung, kiểm tra vùng da dưới vòng cổ định kỳ.
Khi nào đưa mèo đi thú y
- Mảng hói lan rộng hoặc xuất hiện thêm mảng mới.
- Da đỏ, chảy dịch, có mủ, mùi hôi.
- Mèo gãi, liếm đến trầy da, chảy máu.
- Người trong nhà nổi mảng da tròn ngứa.
- Mèo liếm trụi bụng dưới kèm đi tiểu nhiều lần, tiểu ít hoặc có máu.
- Mèo con rụng lông kèm gầy, chậm lớn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị mất 1 mảng lông có sao không?
Một mảng nhỏ do cọ xát hay vết xước có thể tự mọc lại. Mảng tròn có vảy, lan rộng hoặc mèo ngứa nhiều thì cần đi khám để kiểm tra nấm, bọ chét, ghẻ.
Mèo bị rụng lông đuôi là bị gì?
Rụng lông gốc đuôi và lưng dưới kèm ngứa thường gợi ý dị ứng bọ chét. Nếu đuôi có vết cắn, sưng, hoặc mèo đột ngột cắn đuôi dữ dội, cần đi khám.
Mèo bị ngứa rụng lông có tự khỏi không?
Hiếm khi tự khỏi nếu nguyên nhân là bọ chét, nấm hay ghẻ. Cần tìm và trị đúng nguyên nhân, sau đó lông thường mọc lại dần.
Mèo liếm trụi lông bụng có phải do stress không?
Có thể, nhưng iCatCare lưu ý phần lớn ca liếm quá mức bắt đầu từ bệnh da hoặc cơn đau, trong đó có đau bàng quang. Cần khám để loại trừ bệnh trước khi kết luận là do căng thẳng.
Lông mèo bị rụng từng mảng có mọc lại không?
Phần lớn trường hợp lông mọc lại khi đã trị đúng nguyên nhân như bọ chét, nấm, ghẻ hay căng thẳng. Theo Merck, một số trường hợp rụng lông bẩm sinh do thiếu nang lông thì lông không mọc lại.