Mèo bị nấm da (bác sĩ thú y gọi là dermatophytosis, dân gian gọi là nấm, lác) thường có những mảng rụng lông tròn hoặc không đều, da có vảy gàu xám, lông gãy ở rìa, hay gặp ở mặt, tai, chân và đuôi. Nấm da lây sang người, sang chó và mèo khác qua tiếp xúc và bào tử bám trên lông rụng. Muốn chữa dứt, mèo cần được thú y chẩn đoán, điều trị kéo dài nhiều tuần cho đến khi xét nghiệm âm tính, đồng thời vệ sinh nhà cửa kỹ.
| Dấu hiệu | Có thể là | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Mảng tròn rụng lông, vảy xám, ít ngứa | Nấm da | Cách ly mèo, rửa tay sau khi bế | Trong vài ngày |
| Rụng lông, đóng vảy ở mép tai, mặt, rất ngứa | Ghẻ | Cách ly | Sớm |
| Lông thưa đều ở bụng, đùi, da không vảy | Liếm nhiều do dị ứng, stress | Xem có bọ chét không | Đặt lịch khám |
| Mảng đỏ, chảy dịch, mèo gãi chảy máu | Nhiễm trùng thứ phát, dị ứng | Không bôi thuốc của người | Sớm |
Vì sao mèo bị nấm da
Theo Cornell Feline Health Center và VCA, phần lớn ca nấm da ở mèo do nấm Microsporum canis. Nấm sống ở lớp sừng của da, lông và móng. Mèo bị lây khi tiếp xúc với mèo bệnh, với đồ dùng, chăn nệm dính lông nhiễm nấm.
Bào tử nấm rất bền ngoài môi trường. Cornell ghi nhận bào tử có thể sống được từ 12 đến 24 tháng nếu điều kiện thuận lợi. Vì vậy mèo khỏi rồi vẫn có thể bị lại nếu nhà chưa được làm sạch.
Hay bị nấm nhất là:
- Mèo con, nhất là mèo nhặt ngoài đường, mèo từ trại đông.
- Mèo lông dài như mèo Ba Tư.
- Mèo già, mèo đang bệnh, suy dinh dưỡng, nhiễm FIV hay FeLV.
- Mèo sống đông, chật, ẩm.
Một số mèo lông dài mang nấm mà không có dấu hiệu nào nhưng vẫn lây cho con khác và cho người.
Dấu hiệu mèo bị nấm da
- Mảng rụng lông tròn hoặc không đều, lan rộng dần.
- Da có vảy gàu xám trắng, đôi khi đóng mài.
- Lông gãy lởm chởm ở rìa mảng.
- Hay ở đầu, tai, chân trước, đuôi.
- Nhiều mèo không ngứa hoặc ngứa ít.
- Móng khô, biến dạng ở một số ca.
Nấm da trông giống nhiều bệnh khác như ghẻ, dị ứng, viêm da do vi khuẩn. Chỉ nhìn bằng mắt thì không chắc chắn.
Cách thú y chẩn đoán
- Soi đèn Wood (đèn tím). Lông nhiễm M. canis có thể phát sáng xanh lục. Tuy vậy chỉ khoảng một nửa chủng M. canis phát sáng, nên soi không sáng chưa loại trừ được nấm.
- Soi lông dưới kính hiển vi.
- Cấy nấm. Lấy lông, vảy bằng bàn chải sạch rồi cấy. Đây là cách chẩn đoán chắc chắn, thường có kết quả sau khoảng 1 đến 3 tuần.
- Xét nghiệm PCR ở một số phòng khám.
Cách xử lý mèo bị nấm da
Điều trị do bác sĩ thú y chỉ định. Theo hướng dẫn của Hội đồng Châu Âu về Bệnh ở Mèo (ABCD) và VCA, cách làm hiệu quả thường kết hợp ba việc:
- Thuốc uống theo đơn của bác sĩ thú y. Không tự mua thuốc chống nấm của người cho mèo uống, vì có loại gây độc gan, độc máu ở mèo.
- Tắm hoặc bôi thuốc tại chỗ theo lịch bác sĩ dặn, để giảm bào tử trên lông.
- Làm sạch môi trường.
Điều trị thường kéo dài vài tuần đến vài tháng. Không ngừng khi mảng lông vừa mọc lại. Bác sĩ sẽ cấy lại và thường chỉ ngừng khi có kết quả âm tính.
Làm sạch nhà khi mèo bị nấm
- Nhốt mèo bệnh trong một phòng dễ lau chùi, không thảm.
- Hút bụi hằng ngày, bỏ túi rác bụi ngay.
- Lau sàn, bề mặt bằng nước tẩy javel pha loãng theo tỉ lệ nhà sản xuất hoặc bác sĩ hướng dẫn, sau khi đã lau sạch bụi lông.
- Giặt chăn, nệm của mèo bằng nước nóng, giặt hai lần.
- Bỏ đồ khó làm sạch như cào móng bằng thảm cũ.
- Kiểm tra cả mèo, chó khác trong nhà.
Nấm da mèo có lây sang người không
Có. Người bị lây thường nổi mảng đỏ hình vòng, ngứa, ở tay, cổ, mặt. Trẻ nhỏ, người già và người suy giảm miễn dịch dễ bị hơn. Rửa tay bằng xà phòng sau khi bế mèo, không để mèo bệnh ngủ trên giường. Nếu da bạn nổi mảng như vậy, hãy đi khám bác sĩ da liễu.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Mảng rụng lông lan nhanh, nhiều mảng trên người mèo.
- Da đỏ, chảy dịch, có mủ, mèo sốt hoặc bỏ ăn.
- Mèo con còn nhỏ, gầy yếu mà bị nấm.
- Người trong nhà đã bị lây.
- Mèo ngứa dữ dội, gãi chảy máu.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị nấm có lây sang người không?
Có. Nấm da mèo lây sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc lông rụng. Rửa tay kỹ, giữ vệ sinh và chữa cho mèo sẽ giảm nguy cơ. Người bị nổi mảng đỏ hình vòng nên đi khám da liễu.
Mèo bị nấm thì phải làm sao?
Cách ly mèo, đưa đi thú y để xác định đúng là nấm, điều trị theo đơn cho đến khi cấy âm tính, và làm sạch nhà. Không tự dùng thuốc chống nấm của người.
Mèo bị nấm vảy gàu có phải nấm da không?
Vảy gàu có thể do nấm da, nhưng cũng có thể do da khô, béo không tự liếm được lưng, ve Cheyletiella (gàu di động) hoặc dinh dưỡng kém. Cần thú y soi để biết đúng nguyên nhân.
Mèo con bị nấm có nguy hiểm không?
Nấm da ít khi đe doạ tính mạng, nhưng mèo con bị nấm thường kèm suy dinh dưỡng, giun, bệnh khác. Mèo con cũng lây mạnh cho người, nhất là trẻ nhỏ. Nên đưa đi khám sớm.