Mèo bị đau mắt chảy ghèn: viêm kết mạc do herpes, chlamydia hay dị vật, cách lau mắt và khi nào phải đi thú y

Mèo bị đau mắt chảy ghèn, mắt đỏ, sưng mí, nheo mắt thường là viêm kết mạc, tức viêm lớp màng hồng bao quanh nhãn cầu và mặt trong mí. Theo Cornell Feline Health Center, nguyên nhân hay gặp nhất là herpesvirus, calicivirus, chlamydophila và mycoplasma, ngoài ra còn do chất kích ứng và dị ứng. Nhiều ca nhẹ tự khỏi, nhưng mèo nheo mắt, mắt đục, ghèn vàng xanh đặc, mèo con dính mắt không mở được, hoặc kèm hắt hơi sốt bỏ ăn thì cần đưa đi thú y, vì mắt mèo có thể bị loét giác mạc.

Viêm kết mạc ở mèo là gì

Kết mạc là lớp màng mỏng màu hồng lót mặt trong mí mắt và phủ lên phần trắng của mắt. Khi bị viêm, kết mạc và mí thứ ba (màng nháy ở khoé trong) sưng và đỏ. Theo Cornell, mèo bị viêm kết mạc nheo mắt, chớp mắt nhiều, chảy dịch mắt ở một hoặc cả hai mắt; dịch có thể trong như nước hoặc đặc và sẫm màu tuỳ nguyên nhân.

Theo Cornell, bệnh gặp nhiều nhất ở mèo non sống chung nhiều mèo, nhưng mèo mọi tuổi, mọi giống đều có thể mắc. Mèo nhiễm FIV hoặc FeLV, hệ miễn dịch yếu, cũng dễ bị hơn.

Nguyên nhân

Herpesvirus mèo. Rất phổ biến. Theo Cornell, mèo mang herpesvirus có thể tái phát từng đợt suốt đời, giống như mụn rộp ở người, nhất là khi căng thẳng. Herpes có thể gây loét giác mạc.

Calicivirus. Hay đi kèm loét miệng, lưỡi, hắt hơi.

Chlamydophila và mycoplasma. Vi khuẩn gây viêm kết mạc, thường một mắt trước rồi lan sang mắt kia, ghèn nhiều.

Chất kích ứng và dị ứng. Bụi, khói, xịt phòng, hoá chất tẩy rửa, phấn hoa.

Dị vật và chấn thương. Hạt cát, mảnh cỏ dưới mí, vết cào khi đánh nhau. Thường chỉ một mắt, mèo nheo mắt rõ.

Mèo đau mắt kèm hắt hơi, sổ mũi thường đang bị bệnh hô hấp trên, xem mèo bị hắt xì sổ mũi.

Đọc màu ghèn

• Nước trong: kích ứng, dị ứng, giai đoạn đầu của bệnh do virus.
• Ghèn nâu đỏ khô: nước mắt khô lại, hay gặp ở mèo mặt tịt như Ba Tư. Thường không phải nhiễm trùng nếu mắt không đỏ.
• Ghèn vàng, xanh, đặc: có vi khuẩn, cần khám.
• Mắt đục, có vệt trắng xanh trên lòng đen: có thể loét hoặc phù giác mạc, đi ngay.

Chảy nước mắt trong kéo dài ở mèo mặt tịt, hoặc chảy nước mắt một bên mà mắt không đỏ, xem mèo bị chảy nước mắt.

Cách lau ghèn cho mèo

1. Rửa tay sạch.
2. Chuẩn bị nước ấm đã đun sôi để nguội, bông gòn sạch.
3. Quấn mèo nhẹ trong khăn nếu mèo hay giãy.
4. Thấm ướt bông, đặt lên ghèn khô vài giây cho mềm.
5. Lau từ khoé mắt trong ra ngoài, không chà vào lòng mắt.
6. Mỗi mắt dùng một miếng bông riêng, bỏ đi sau mỗi lần lau, để không lây từ mắt này sang mắt kia.
7. Rửa tay sau khi lau, nhất là nhà có nhiều mèo.

Lau sạch ghèn giúp mèo dễ chịu và giúp thấy rõ mắt đang tiến triển ra sao, nhưng không chữa được nguyên nhân.

Mắt mèo con bị đổ ghèn

Mèo con mở mắt vào khoảng tuần thứ hai sau sinh. Ở giai đoạn này, nhiễm trùng có thể xảy ra ngay dưới mí trước cả khi mèo mở mắt: mí sưng phồng, có khi rỉ mủ ở khe mí. Mèo con lớn hơn, nhất là mèo từ trại, cửa hàng, nhà nhiều mèo, hay bị đổ ghèn kèm hắt hơi do bệnh hô hấp trên.

Với mèo con:

• Lau ghèn nhẹ nhàng nhiều lần trong ngày bằng bông ấm.
• Giữ ấm, cho ăn đủ, vì mèo con nghẹt mũi thường bỏ ăn do không ngửi được mùi thức ăn.
• Đưa đi khám sớm nếu mí sưng, dính mí, ghèn đặc, mèo bỏ bú hoặc bỏ ăn.

Viêm kết mạc nặng ở mèo con không được điều trị có thể để lại dính kết mạc, sẹo giác mạc, ảnh hưởng thị lực lâu dài.

Đau mắt một bên và hai bên

• Một bên: hay gặp khi có dị vật, vết cào, loét giác mạc, hoặc giai đoạn đầu của nhiễm chlamydia. Mắt bên kia bình thường giúp so sánh.
• Hai bên cùng lúc: thường do virus, dị ứng hoặc chất kích ứng trong không khí.

Mèo nheo một mắt, nước mắt chảy nhiều ở đúng mắt đó mà không có ghèn đặc vẫn cần khám, vì đây là dấu hiệu đau thường gặp của loét giác mạc.

Những điều không nên làm

• Không tự nhỏ thuốc mắt của người. Thuốc nhỏ mắt có corticoid có thể làm loét giác mạc nặng hơn, nhất là khi mèo mắc herpes.
• Không dùng trà, nước muối tự pha đặc, sữa mẹ để rửa mắt.
• Không cạy mí mèo con bị dính bằng tay. Dùng bông ấm làm mềm rồi đưa đi khám.
• Không dùng lại thuốc cũ của đợt bệnh trước nếu chưa hỏi bác sĩ.

Khi nào đưa mèo đi thú y

Theo Cornell, nên đưa mèo đi khám khi mèo có vẻ khó chịu ở mắt và chảy dịch, để loại trừ bệnh nặng hơn. Đi ngay khi:

• Mèo nheo mắt, nhắm hẳn một mắt, dụi mắt liên tục.
• Mắt đục, có vệt trên lòng đen, mắt lồi hoặc chảy máu.
• Mèo con mí sưng phồng, dính mí, có mủ.
• Ghèn vàng xanh kèm bỏ ăn, sốt, lừ đừ.
• Sau đánh nhau, bị cào vào mắt.

Bác sĩ có thể nhuộm mắt để tìm vết loét, lấy mẫu dịch tìm virus hoặc vi khuẩn, và kê thuốc nhỏ hoặc mỡ tra mắt phù hợp. Chỉ dùng thuốc theo đơn và dùng đủ thời gian bác sĩ dặn.

Phòng đau mắt cho mèo

• Tiêm phòng đủ theo lịch của bác sĩ thú y, vì vắc xin cơ bản cho mèo gồm các bệnh do herpesvirus và calicivirus.
• Cách ly mèo mới về với mèo trong nhà vài ngày.
• Giảm căng thẳng cho mèo mang herpes để hạn chế tái phát.
• Tránh xịt phòng, hoá chất mạnh gần chỗ mèo nằm.

Theo Cornell, phần lớn mèo khỏi bệnh sẽ có miễn dịch và không tái phát, trừ mèo mang herpesvirus có thể tái phát từng đợt.

Câu hỏi thường gặp

Mèo bị đổ ghèn xanh là bị gì?

Ghèn xanh vàng đặc thường do nhiễm vi khuẩn, có thể đi kèm virus. Cần đưa mèo đi khám để được kê thuốc tra mắt phù hợp.

Mèo bị đau mắt có tự khỏi không?

Theo Cornell, nhiều ca nhẹ tự khỏi không cần thuốc. Nhưng nheo mắt, mắt đục, ghèn đặc hoặc kéo dài quá vài ngày thì cần khám để tránh loét giác mạc.

Mèo đau mắt có lây sang mèo khác không?

Có, khi do virus hoặc vi khuẩn. Lau mắt mỗi con bằng bông riêng, rửa tay, tách bát ăn trong thời gian mèo bệnh.

Mèo con bị đổ ghèn dính mắt phải làm sao?

Đắp bông ấm cho ghèn mềm, lau nhẹ, không cạy mí. Mèo con dính mí hoặc sưng phồng dưới mí cần đi thú y ngay vì có thể có mủ bên trong.

Có nhỏ nước muối sinh lý cho mèo được không?

Nước muối sinh lý 0,9% vô khuẩn có thể dùng để rửa sạch ghèn. Nó không phải thuốc điều trị, mắt đỏ hoặc ghèn đặc vẫn cần khám.