Mèo bị bụng to bất thường thường do một trong mấy nhóm: giun sán (rất hay gặp ở mèo con), béo, đầy hơi, có thai, hoặc bụng tích dịch do bệnh như viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP), suy tim, bệnh gan, bệnh thận. Béo thì to đều cả người. Đáng lo là khi lưng và hông gầy đi trong khi bụng phình ra, bụng to lên nhanh trong vài ngày đến vài tuần, hoặc kèm sốt, bỏ ăn, thở nhanh. Những trường hợp này cần đi thú y sớm.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Mèo con lưng gầy, bụng tròn căng, lông xơ | Giun đũa | Đưa đi khám, tẩy giun theo chỉ định | Trong vài ngày |
| Béo đều, sờ khó thấy xương sườn | Thừa cân | Điều chỉnh khẩu phần | Khám định kỳ |
| Mèo cái chưa triệt sản, bụng to dần, núm vú hồng | Có thai | Theo dõi | Khám để xác nhận |
| Lưng gầy, bụng phình, sờ thấy lóc óc, sốt kéo dài | Tích dịch, FIP | Không tự chọc dịch | Sớm, trong 1 đến 2 ngày |
| Bụng to kèm thở nhanh, há miệng thở | Dịch trong bụng hoặc ngực | Giữ yên | Ngay lập tức |
| Bụng căng đau, nôn, không đi phân | Tắc ruột, ứ phân | Không cho ăn thêm | Ngay |
Các nguyên nhân chính
Giun sán. Mèo con nhiễm giun đũa từ sữa mẹ hoặc môi trường. Nhiều giun trong ruột làm bụng phình trong khi mèo con chậm lớn, lông xơ, có khi nôn ra giun. Theo Companion Animal Parasite Council và VCA, mèo con cần được tẩy giun sớm và lặp lại theo lịch bác sĩ thú y.
Béo phì. Mèo triệt sản, ăn tự do cả ngày, ít vận động hay béo. Mỡ tích ở bụng dưới thành túi lủng lẳng khi đi. Túi da thừa dưới bụng (primordial pouch) có ở cả mèo gầy, là bình thường.
Có thai. Mèo cái chưa triệt sản có thai khoảng 63 đến 65 ngày. Bụng to rõ từ khoảng tuần thứ 5, núm vú hồng và to ra từ khoảng tuần thứ 3.
Tích dịch trong bụng. Dịch có thể do:
- FIP thể ướt. Do một biến thể của coronavirus mèo. Hay gặp ở mèo dưới 2 tuổi, mèo sống đông. Dấu hiệu: sốt kéo dài không đỡ, bỏ ăn, gầy đi, bụng phình dịch vàng sánh. Theo Cornell Feline Health Center, FIP trước đây gần như luôn tử vong, nay đã có thuốc kháng virus cho kết quả tốt ở nhiều ca khi được bác sĩ thú y chẩn đoán và theo dõi.
- Suy tim, bệnh gan, bệnh thận, thiếu đạm máu.
- Chảy máu trong bụng sau khi bị xe tông, ngã cao, hoặc do khối u vỡ.
- Viêm phúc mạc do vết thương hoặc thủng ruột.
Khối u, gan hoặc lách to. Hay gặp hơn ở mèo lớn tuổi.
Viêm tử cung có mủ. Mèo cái chưa triệt sản, vài tuần sau kỳ động dục, bụng to, uống nhiều nước, có khi chảy dịch ở âm hộ.
Cách kiểm tra bụng mèo tại nhà
- Nhìn từ trên xuống. Mèo cân đối có eo nhẹ sau xương sườn. Béo thì không thấy eo, cả người tròn đều. Tích dịch thì lưng hông nhô xương, bụng phình hai bên như quả lê.
- Sờ xương sườn. Vuốt nhẹ hai bên ngực. Dễ sờ thấy sườn dưới lớp mỡ mỏng là vừa. Không sờ thấy là béo.
- Sờ bụng thật nhẹ. Bụng tích dịch thường căng, có cảm giác lóc óc khi lắc nhẹ. Nếu mèo kêu đau, gồng bụng, hãy dừng lại.
- Theo dõi toàn thân. Đo cân nặng mỗi tuần. Ghi lại sốt, bỏ ăn, nôn, tiêu chảy, thở nhanh.
- Đếm nhịp thở lúc ngủ. Mèo khoẻ khi ngủ thường thở dưới 30 lần mỗi phút. Thở nhanh hơn liên tục là dấu hiệu cần đi khám.
Ở phòng khám sẽ làm gì
Bác sĩ thú y sẽ khám, sờ bụng, có thể siêu âm hoặc chụp X-quang để xem có dịch, có thai, có khối u hay phân ứ. Nếu có dịch, bác sĩ có thể rút một ít để xét nghiệm. Màu và độ sánh của dịch giúp phân biệt FIP với bệnh tim, gan. Xét nghiệm máu và phân giúp tìm giun, bệnh gan, thận.
Không tự dùng kim chọc hút dịch bụng cho mèo tại nhà. Việc này có thể gây nhiễm trùng, chảy máu và làm mèo sốc.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Bụng to lên nhanh trong vài ngày.
- Bụng to kèm thở nhanh, há miệng thở, lợi tím hoặc nhợt.
- Bụng căng đau, mèo nôn, không đi phân, không đi tiểu.
- Sốt kéo dài, bỏ ăn, gầy nhanh.
- Mèo vừa bị xe tông, ngã cao, bụng to dần.
- Mèo cái chưa triệt sản, sau động dục bụng to, uống nhiều nước, lừ đừ.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị bụng to là bệnh gì?
Có thể do giun sán, béo, có thai hoặc bụng tích dịch vì FIP, suy tim, bệnh gan. Mèo con thì hay do giun. Nếu lưng gầy mà bụng phình, hoặc kèm sốt, bỏ ăn, cần đi thú y để siêu âm.
Mèo con bị bụng to là bệnh gì?
Mèo con bụng to, lưng gầy, lông xơ thường do giun đũa. Mèo con đầy hơi sau bú cũng có thể phình bụng tạm thời. Nếu mèo con sốt, bỏ ăn, bụng to dần thì cần kiểm tra FIP.
Mèo bị phình bụng là bệnh gì?
Phình bụng đột ngột, căng đau kèm nôn có thể do tắc ruột, ứ phân hay đầy hơi nặng. Phình từ từ trong vài tuần kèm gầy thì hay do dịch trong bụng. Cả hai đều cần đi thú y.
Mèo bị FIP có biểu hiện gì?
Sốt kéo dài không đỡ, bỏ ăn, sút cân, lừ đừ. Thể ướt có bụng phình dịch hoặc khó thở do dịch ở ngực. Thể khô có thể gây viêm mắt, co giật, đi loạng choạng. Chẩn đoán cần bác sĩ thú y kết hợp nhiều xét nghiệm.