Mèo bị stress thường trốn nhiều hơn, bỏ ăn hoặc ăn ít, tiểu hay đi phân ngoài khay, liếm lông đến thưa, hói, cào phá đồ, kêu nhiều về đêm, cáu gắt hoặc đánh nhau với mèo khác trong nhà. Nguyên nhân hay gặp là thay đổi môi trường: chuyển nhà, có mèo mới, em bé mới, sửa nhà, khay cát bẩn hoặc không đủ, bị mèo khác bắt nạt. Cho mèo chỗ trốn, chỗ cao, giữ nếp sinh hoạt đều và loại bỏ nguồn gây căng thẳng sẽ giúp mèo ổn lại. Stress kéo dài làm mèo dễ bệnh, nhất là viêm bàng quang, nên mèo có dấu hiệu tiểu khó cần đi thú y.
| Dấu hiệu | Có thể do | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Trốn vài ngày sau chuyển nhà | Môi trường mới | Cho một phòng riêng yên tĩnh | Nếu bỏ ăn quá 24 giờ |
| Tiểu bậy ngoài khay | Khay bẩn, không đủ khay, viêm bàng quang | Thêm khay, dọn hằng ngày | Trong vài ngày, mèo đực rặn không ra thì ngay |
| Liếm lông đến hói | Stress, dị ứng, bọ chét | Tìm bọ chét | Đặt lịch khám |
| Đánh nhau với mèo trong nhà | Tranh chỗ, tranh tài nguyên | Tách riêng, thêm bát, khay | Nếu có vết thương |
| Kêu nhiều về đêm ở mèo già | Stress, cường giáp, huyết áp, suy giảm nhận thức | Ghi lại | Đặt lịch khám |
Dấu hiệu mèo bị stress
Theo International Cat Care và Cornell Feline Health Center, mèo ít khi thể hiện căng thẳng bằng tiếng kêu. Thay vào đó:
- Tư thế: ngồi co cứng, đuôi quấn sát người, tai cụp ngang hoặc ra sau, đồng tử giãn.
- Trốn: gầm giường, trong tủ, lâu hơn bình thường.
- Ăn uống: ăn ít, bỏ ăn, hoặc ăn quá nhiều.
- Vệ sinh: tiểu, đi phân ngoài khay, phun nước tiểu đánh dấu lên tường, cửa.
- Chải lông: liếm quá nhiều đến rụng lông, hoặc ngược lại bỏ chải lông.
- Hành vi: cáu gắt, cắn cào, đánh nhau, bám người quá mức, cào đồ nhiều.
- Ngủ: ngủ nhiều hơn hoặc giả vờ ngủ, cảnh giác liên tục.
Nguyên nhân hay gặp
- Chuyển nhà, sửa nhà, đồ đạc thay đổi.
- Có mèo mới, chó mới, em bé, khách ở lâu.
- Mèo khác trong nhà chặn đường đến bát ăn, khay cát.
- Mèo hoang ngoài cửa sổ.
- Khay cát bẩn, đặt chỗ ồn, cạnh máy giặt, đổi loại cát đột ngột.
- Không đủ khay cát, bát ăn khi nuôi nhiều mèo.
- Tiếng ồn: pháo, khoan, tiếng nhạc lớn.
- Chủ đi vắng, đổi giờ giấc.
- Đi thú y, đi gửi, đi xe.
- Nhàm chán, không có chỗ trèo, không được chơi.
- Đau do bệnh: đau khớp, đau răng cũng làm mèo đổi tính nết.
Stress và bệnh đường tiểu
Cornell Feline Health Center ghi nhận căng thẳng có liên quan chặt chẽ đến viêm bàng quang vô căn ở mèo. Mèo bị viêm bàng quang đi tiểu nhiều lần, ít, có máu, tiểu bậy. Ở mèo đực, viêm có thể dẫn đến tắc niệu đạo. Mèo đực rặn tiểu mà không ra là cấp cứu, phải đưa đi thú y ngay, vì có thể tử vong trong 24 đến 48 giờ.
Cách giúp mèo giảm stress
International Cat Care đưa ra năm nhu cầu môi trường cơ bản của mèo. Áp dụng tại nhà:
- Chỗ an toàn: hộp giấy, giường có mái, kệ cao. Mèo cần nơi trốn mà không bị làm phiền.
- Tách riêng tài nguyên: bát ăn, bát nước, khay cát, chỗ cào móng, chỗ ngủ đặt ở nhiều nơi. Nuôi nhiều mèo thì mỗi thứ nên có ít nhất bằng số mèo, khay cát bằng số mèo cộng một. Bát nước không đặt sát bát ăn và khay cát.
- Cho chơi săn mồi: cần câu, đồ chơi lông vũ, 10 đến 15 phút, vài lần mỗi ngày. Kết thúc bằng cho ăn một ít.
- Tiếp xúc theo ý mèo: để mèo tự đến, không bế ép, không cho trẻ nhỏ đuổi bắt.
- Tôn trọng mùi: không lau sạch chỗ mèo hay dụi má, không dùng xịt thơm, chất tẩy mùi nồng quanh chỗ mèo ở.
Thêm:
- Giữ nếp: cho ăn, chơi, dọn khay đúng giờ.
- Chuyển nhà: cho mèo ở một phòng riêng có đủ đồ quen trong vài ngày đầu, rồi mở dần.
- Giới thiệu mèo mới từ từ: nhốt riêng, đổi mùi qua khăn, cho nhìn qua cửa lưới, rồi mới gặp trực tiếp, có thể mất vài tuần.
- Che cửa sổ thấp nếu mèo hoang ngoài sân làm mèo nhà căng thẳng.
Sản phẩm pheromone dạng khuếch tán có thể hỗ trợ ở một số mèo. Thuốc an thần, thuốc chống lo âu chỉ dùng khi bác sĩ thú y kê sau khi khám. Không cho mèo uống thuốc ngủ, thuốc an thần của người.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Mèo đực rặn tiểu không ra hoặc chỉ vài giọt.
- Mèo bỏ ăn quá 24 giờ.
- Tiểu ra máu, tiểu nhiều lần mỗi lần ít.
- Liếm lông đến trầy da, chảy máu.
- Đổi tính đột ngột ở mèo già, kèm gầy, uống nhiều, kêu đêm.
- Mèo bị thương do đánh nhau, sưng, có mủ.
Mèo đổi hành vi đột ngột có thể do đau hoặc bệnh chứ không chỉ do stress. Nên khám để loại trừ bệnh trước khi kết luận.
Câu hỏi thường gặp
Mèo bị trầm cảm có biểu hiện gì?
Mèo không được chẩn đoán trầm cảm như người, nhưng có thể buồn bã, ngủ nhiều, ăn ít, bỏ chơi, ít chải lông sau mất mát hay thay đổi lớn. Các dấu hiệu này cũng gặp khi mèo bệnh, nên cần thú y khám trước.
Mèo bị hoảng sợ phải làm sao?
Để mèo trốn ở chỗ an toàn, không lôi ra, không bế ép. Giảm tiếng ồn, tắt đèn chói. Đặt nước và khay cát gần chỗ trốn. Mèo thường tự ra khi cảm thấy an toàn.
Mèo bị stress có tự hết không?
Nếu nguồn gây stress ngắn như có khách, mèo thường ổn lại sau vài ngày. Stress kéo dài do môi trường không đủ tài nguyên hay bị mèo khác bắt nạt thì cần sắp xếp lại nhà mới hết.
Mèo bị stress có bỏ ăn không?
Có. Mèo căng thẳng thường ăn ít hoặc bỏ ăn. Mèo bỏ ăn quá 24 giờ có nguy cơ gan nhiễm mỡ, vì vậy dù nghĩ là do stress, cũng nên đưa đi thú y nếu mèo không ăn quá một ngày.